Janine Jansen: ‘Wij zijn nogal klef, mijn viool en ik’

Verschenen in Vogue, november 2013

Janine Jansen kan haar viool laten zingen, huilen, fluisteren of schreeuwen. Met haar zuivere spel heeft ze de orkesten en concertzalen voor het uitkiezen, maar op haar nieuwe album omringt ze zich met familie en vrienden: ‘Muziek moet tot je hart spreken.’

Janine Jansen zit met een drankje in haar achtertuin. Bij wijze van. Want Grand Hotel Karel V in Utrecht voelt als haar tweede huis. ‘Ik woon om de hoek en tijdens mijn jaarlijkse kamermuziekfestival logeren we hier met het gezelschap.’ De tuin straalt een serene rust uit. Net als Jansen. Maar het is stilte voor de storm: als ik haar spreek heeft ze net tien dagen met haar man, de Zweedse dirigent Daniel Blendulf, door de Zwitserse bergen gewandeld en staat haar Europese tournee op het punt te beginnen.

Het podium roept?

‘Ja! Hoewel ik ook erg van de vakantie heb genoten – tien dagen zonder viool. Het is gezond om die af en toe los te laten. Ik repeteer doorgaans elke dag een aantal uuren tijdens tournees pauzeer ik alleen maar om te eten en te slapen.’

Een paar jaar terug was dat je teveel geworden.

‘Ik ben toen echt tegen een muur aan gelopen; moest concerten afzeggen en heb maanden thuisgezeten. Tegenwoordig zorg ik ervoordat ik genoeg vrije tijd reserveer.’

Al is het alleen maar om je man te zien…

Lachend: ‘Ook dat, ja. Hij is net als ik veel op reis, dus houden we de schema’s altijd naast elkaar als we onze concerten plannen. En als het kan, zoeken we elkaar op in het buitenland.’

Spelen jullie vaak samen?

‘We hebben elkaar ontmoet tijdens een concert, toen hij nog cellist was. Deze zomer stonden we voor het eerst weer op het podium, op een klein festival in Zweden. Maar we zijn niet zo’nstel dat rondreist om overal samen op te treden. Dan zijn we liever met z’n tweeën thuis, of met onze vrienden en familie.’

Janine Jansen & Friends – Bach Concertos is de titel van haar nieuwe album, waarop ze met tien boezemvrienden én haar vader en broer vijf vioolconcerten ten gehore brengt. Heel anders dan de grote orkesten waar ze de rest van het jaar het podium mee deelt.Maar ook: ‘Heel bijzonder, vooral de twee stukken die ik alleen met mijn vader speel.’

Je koos voor Bach?

‘Hij is heel belangrijk voor mij, mijn vader speelde het vroeger als organist in de kerk. Bachs composities waren erg complex en vernieuwend – voor die tijd dan.

En jij geeft er een nieuwe draai aan?

‘Het mooiste compliment dat ik ooit van iemand kreeg, was: “Als jij speelt, is het alsof ik een stuk voor het eerst hoor.” Muziek moet recht tot het hart spreken. Het moet iets vertellen wat je eigenlijk niet eens met taal kunt uitdrukken. Niet te verwoorden: dát is de muziek die ik wil overbrengen.’

Of het nu in Carnegie Hall is in New York of in het Concertgebouw in Amsterdam, intiem met haar eigen kamerorkest in Utrecht, of digitaal via iTunes: Janine Jansen wil mensen blijven raken met een vioolstem die alsmaar mooier wordt. ‘Ik heb geluk dat ik muziek maak, het is een van de weinige werelden waarin ouder worden een zegen is.Je klank wordt met de jaren alleen maar doorleefder.’

Raak je het vioolspelen nooit moe?

Met sprankelende groen ogen: ‘Nooit! We zijn nogal klef, mijn viool en ik. We zijn met elkaar vergroeid. Natuurlijk heb ik soms meer zin om een boek te lezen dan te studeren. Daar kan ik nu aan toegeven in de rustmomenten die ik neem. Ik houd ontzettend van de stilte. Momenten waarop je in spanning afwacht wat er komen gaat. In de muziek is ook de stilte vaak magisch.’

 

 

Janine Jansen in het kort

Op 7 januari 1978 wordt Janine Jansen geboren in Soest. Met een organist als vader en zangeres als moeder groeit ze op tussen de klassieke muziek; op haar zesde begint ze met vioolspelen. In 1998 studeert ze cum laude af aan het Conservatorium van Utrecht, waar haar vader toen ook lesgaf. Haar podiumdoorbraak komt in 2002, als soliste bij het Londense Philharmonia. ’s Werelds meest prestigieuze orkesten volgen. Haar album Vivaldi’s Vier Jaargetijden wordt haar grote doorbraak, in 2003 worden er wereldwijd ruim twintigduizend exemplaren van verkocht – een unicum voor een Nederlandse soliste. In dat jaar richt ze ook het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht op, dat jaarlijks grote internationale musici trekt. In 2010 raakt ze overspannen en moet ze maandenlang concerten afzeggen. Datzelfde jaar presenteert Paul Cohen de documentaire Janine op het Nederlands Film Festival, die ook de keerzijde van haar roem laat zien. Sinds 2011 is ze weer helemaal terug.