Vaagtaal

Verschenen op nu.nl, 31 juli 2012

Niet doorschuiven maar aanpakken, vooruit kijken en inzetten op groei: de klare taal is deze verkiezingen weer ver te zoeken. Hoog tijd om onze politici een lesje te leren. 

Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Maar ook deze ronde maken onze politici er qua taalgebruik een potje van. Rob Wijnberg drukte ons afgelopen week in NRC niet voor niets met onze neus op de holle frasen in de verkiezingscampagnes: politici hebben het nietszeggen tot ware kunst verheven, kopte hij.

Of tot ware drogreden; het is maar net vanuit welke discipline je het bekijkt.

Waarheen?

Een voorbeeld van zo’n kunstig, hol zinnetje: “Wij staan voor een land waarin we elkaar in tijden van crisis niet loslaten maar meenemen.” Wij zijn in dit geval de PvdA. Al had het elke andere partij kunnen zijn.

Wie vindt immers dat we elkaar allemaal maar moeten laten stikken? Goed, de ene partij mag dan socialer zijn dan de andere, ‘elkaar meenemen’ willen ze allemaal wel. Waarheen, dat blijft de vraag. Daar krijgt de kiezer zo één-twee-drie geen antwoord op.

Kermis

Dus gaat diezelfde kiezer zelf maar een beetje aan de haal met de leuzen uit de verkiezingsprogramma’s, om er zo zijn eigen invulling aan te geven. Dat is de kracht van nietszeggendheid. Je kunt er werkelijk alle kanten mee op.

Maar dat is ook meteen het grote gevaar. Dacht je meegenomen te worden naar een tropisch zwemparadijs, kom je van een koude kermis thuis. En dat is de reden dat vage taal ook een drogreden kan zijn.

Wil je weten of je het standpunt van een politieke partij deelt, dan mag dat standpunt niet voor meerdere interpretaties vatbaar zijn. Is dat wel het geval, dan kan die partij zomaar van de onduidelijkheidsdrogreden worden beticht. Nee, niet de meest spannendste drogreden. Maar het is komkommertijd.

Iets anders

Zeggen waar het op staat, is dus het devies. De PVV en de SP hebben dat goed begrepen, zo concludeerde Wijnberg. Toch helpt duidelijke taal je niet per definitie verder dan vaagtaal: hoe concreter je je plannen verwoordt, hoe gemakkelijker de kiezer kan zien hoe idealistisch en onuitvoerbaar ze soms zijn.

Houd je het liever een beetje vaag, dan kun je altijd nog zeggen dat je eigenlijk iets anders bedoelde. Of hopen dat niemand deze column heeft gelezen.