Drogreden van de maand (5)

Verschenen op torpedomagazine.nl, 29 januari 2012

Iedereen begaat wel eens een drogreden. Maar dat maakt het niet minder leuk om mensen erop te betrappen. Daarom signaleert Claudia Ruigendijk elke laatste zondag van de maand een opvallende drogreden in de media. Deze maand: patiëntenorganisaties zijn gefixeerd op een verbod op fixatie.

De gemoederen liepen afgelopen woensdag hoog op in de Tweede Kamer: staatssecretaris Veldhuijzen van Volksgezondheid wil met haar wetsvoorstel Dwang en Zorg mogelijk maken dat zorgverleners ook thuiswonende patiënten kunnen vastbinden. Nu mag dat alleen bij mensen die opgenomen zijn in een verpleeghuis. En natuurlijk alleen als het écht niet anders kan.

Onduidelijk

Een meerderheid van de Kamer ziet nog beren op de weg. Patiëntenorganisaties als Innovatiekring Dementie en Alzheimer Nederland pleiten zelfs voor een algeheel verbod op onvrijwillige zorg, omdat patiënten nu al te pas en te onpas worden gefixeerd, wat medisch jargon is voor vastgebonden. Deze organisaties zijn bang dat met deze nieuwe wet het aantal schrijnende gevallen van onvrijwillig verzorgde patiënten alleen maar zal toenemen, omdat het dan thuis ook mag. Jan Hamers, professor ouderenzorg, vindt die zorg terecht, zei hij in een artikel op nu.nl: ‘Ik denk dat de organisaties bang zijn dat als de regels niet heel duidelijk zijn, zoals met een verbod, er al snel een loopje wordt genomen met de mazen in de wet.’ Waarbij we dan voor het gemak maar even aannemen dat een verbod regels per definitie onduidelijk maakt en dat een hellend vlak dan ineens wel een redelijk argument is.

Opvallend is dat het de staatssecretaris er nu juist om te doen die regels duidelijker te maken, zodat voor elke zorgverlener voortaan helder is wanneer hij wel naar zijn handboeien mag grijpen. En de Inspectie van de Gezondheidszorg vindt dat zorgverleners van thuiswonende patiënten die mogelijkheid ook moeten krijgen, als er echt geen andere keuze is. Maar goed, het is een hele klus, zo’n lijstje opstellen met mensen die je wel en niet mag vastbinden. Vandaar dat dit ook nog even is uitgesteld. First things first.

Geen zorgen

De vraag is namelijk of zo’n lijstje met uitzonderingen daadwerkelijk leidt tot een daling van het aantal te lang vastgebonden en alleen gelaten patiënten. Wiegman (ChristenUnie): “De procedure mag dan helder zijn, maar de zorgcultuur en de kwaliteit van dwangmiddelen zijn dat nog niet.” En dat is dus precies de reden dat patiëntenorganisaties liefst een verbod zien op onvrijwillige zorg. Dan hoeven we ons namelijk geen zorgen meer te maken over de kwaliteit van dwangmiddelen. Want als die eenmaal verboden zijn, dan waagt natuurlijk niemand zich er nog aan.

En daar is ie dan, de drogreden van deze maand: het argumentum ad consequentiam, oftewel de reken je rijk-drogreden, waarbij normen en feiten door elkaar worden gehaald. Want dat je graag wil dat iets zo is (dat is een norm), wil nog niet zeggen dat het zo is (en dat is een feit). De gedachte dat wat niet langer mag, ook niet langer gebeurt, komt op hetzelfde neer.

Geen geld

Moeten we dan maar helemaal niets meer verbieden? Nee, dat zou een hellend vlak zijn en daarmee eveneens een drogreden. Bovendien is een verbod soms heel handig. Als je ziet dat iemand zich er niet aan houdt, dan kun je diegene daarvoor straffen. En laat dat nu juist de reden zijn dat een algeheel verbod op onvrijwillige zorg zijn doel op dit moment voorbij zou schieten. Het zicht op wat zorgverleners allemaal uitspoken, ontbreekt namelijk volledig. Meer toezicht zet dus argumentatief gezien meer zoden aan de dijk. Maar dat kost geld. En dat hebben we nu even niet.