Noordermarkt tegen ‘troep’ collega’s

Verschenen in het Parool, 28 augustus 2010

Op 1 oktober dit jaar wordt de Noordermarkt op initiatief van het Stadsdeel Centrum heringedeeld. De huidige marktlieden zijn bang dat ze kunnen fluiten naar hun plek en vrezen voor de komst van de Waterloopleiners.

“Kijk, je ziet het nu al gebeuren. Die kraam daar met die hippiekleding komt van het Waterlooplein en heeft hier per 1 oktober recht op een voorkeursplaats”, vertelt een verkoopster die niet met haar naam in de krant wil. Zijzelf staat nu vijf jaar lang vrijwel elke zaterdag en maandag op de Noordermarkt met bijzondere sieraden die ze zelf importeert. Ze is ervan overtuigd dat ze per 1 oktober geen plaats meer heeft. “Vijf jaar is helemaal niet lang. Mijn nummer is straks niets meer waard.”

Haar handel past goed bij het karakter van de Noordermarkt, vindt ze: “Iedereen hier verkoopt unieke spullen. Van antiek tot kunst, van mooie tweedehandskleding tot zelf ontworpen T-shirts. Straks staat het hier vol met troep. Onnodig, want we hébben al een Dappermarkt en Waterlooplein.”

Het is de eerste keer in twintig jaar dat er een herindeling plaatsvindt op de  Noordermarkt. Er is nooit reden toe geweest, want de markt heeft altijd prima gefunctioneerd. En dat doet ie nog steeds. De verontwaardiging onder de marktlieden is groot. Maar de Verordening op de Straathandel schrijft de herindeling nu eenmaal voor.

“Op zichzelf geen slecht idee”, vertelt Monique Smits, die al jaren kleding en accessoires op de Noordermarkt verkoopt. “Zo zouden trouwe lieden kunnen doorschuiven naar een betere plek, en nieuwe ondernemers de kans krijgen hun handel op te zetten.” Bij deze herindeling gebeurt volgens haar het omgekeerde, want er wordt voorrang verleend aan degenen met de langste inschrijfduur, ongeacht op welke markt. “Er wordt helemaal niet gelet op wie een plek het hardst verdiend heeft.”

Om in aanmerking te komen voor een voorkeursplaats, moet je tegenwoordig wel minstens vier keer per jaar aanwezig zijn op de betreffende markt. Maar de marktlieden van de Noordermarkt hebben hier jarenlang trouw elke week hun spullen uitgestald. Dat dat hen geen voorrangspositie oplevert ten opzichte van mensen die van een andere markt komen, stuit de marktlieden tegen de borst.

Maar dat is niet het enige: naar verluidt zijn er marktlieden van onder andere het Waterlooplein die per 1 oktober ten onrechte een voorkeursplaats krijgen toegewezen op de Noordermarkt. Een mogelijk staartje van de vermeende corrupte marktmeesters, die vorig jaar tegen betaling de pasjes van de kooplui zouden hebben gescand zodat zij aan de aanwezigheidsplicht konden voldoen. Al is dat moeilijk aan te tonen, vertelt weer een andere marktkoopvrouw, Anne van Dijk, die regelmatig met zelfontworpen accessoires op de Noordermarkt staat. Van Dijk: “Als de pasjes eenmaal gescand zijn, staat in het systeem dat iemand is geweest. Ik heb de marktmeesters nooit omgekocht, maar ze hebben het mij wel aangeboden. Dat zegt denk ik genoeg.”

Boudewijn Oranje, portefeuillehouder Bouwen, Wonen en Stedelijke ontwikkeling van het Stadsdeel Centrum, heeft begrip voor de onrust onder de marktlieden, maar wijst erop dat het Stadsdeel zich heeft te houden aan de Verordening. Oranje: “De herindeling is gewoon volgens de regels. Bovendien is het anciënniteitbeginsel heilig op de Amsterdamse markten.”

Hij heeft het wel te doen met de marktlieden die na 1 oktober misschien hun plek moeten afstaan, maar ook daarbij doet Oranje een beroep op de regelgeving: “Het is en blijft een open markt. Er is geen sprake van branchering, dus mensen van het Waterlooplein hebben evenveel recht om op de Noordermarkt te staan.” Over de wellicht onrechtmatig verleende voorkeursplaatsen, zegt hij: “Dat is achteraf niet te controleren. En zelfs al is het waar, dan gaat het maar om een enkeling.”

Een aantal marktlieden heeft al een bezwaarschrift tegen de herindeling ingediend. Een andere groep overweegt met juridische stappen ‘hun’ markt voor zich terug te winnen.

De marktregelgeving en vermeende corruptie in het kort

Op alle markten in Amsterdam is de Verordening op de Straathandel van toepassing. Daarin zijn alle rechten en plichten van marktlieden vastgelegd. Het anciënniteitbeginsel is hier onderdeel van: degenen met de langste inschrijfduur komen het eerst in aanmerking voor een vaste plaats of een voorkeursplaats. De marktlieden onderaan de lijst komen alleen in aanmerking voor losse plaatsen die op de dag van de markt worden verloot.

In 2008 is de Verordening op verschillende punten aangepast. Sindsdien geldt naast het anciënniteitbeginsel ook de regel dat marktlieden minimaal vier keer op een markt moeten hebben gestaan om hun nummer te behouden voor de betreffende markt. Daarnaast moet sinds 2008 elke drie jaar een herindeling plaatsvinden op Amsterdamse markten. Voorheen gebeurde dat alleen als het noodzakelijk werd geacht.

In 2009 kwam aan het licht dat de marktmeesters in het centrum van Amsterdam vermoedelijk niet handelden volgens de Verordening. Tegen betaling zouden zij marktlieden betere plaatsen hebben toegewezen en hun passen hebben gescand, zodat zij hun nummer konden behouden voor een markt waar zij niet aanwezig geweest waren.

Begin dit jaar zijn de marktmeesters op verdenking van corruptie opgepakt. Ze zijn nog niet veroordeeld, maar wel geschorst. De taken van de marktmeesters worden zolang overgenomen door toezichthouders van de gemeente.