Leeg je broekzak en laat zien wie je bent

Verschenen in het Parool, 14 september 2009

De inhoud van je broekzak biedt een schat aan informatie over je persoonlijkheid, zegt fotograaf George Maas. Voor zijn kunstproject Empty Your Pocket, momenteel te zien in de Openbare Bibliotheek Amsterdam, fotografeerde hij de inhoud van ruim tweehonderd mannenbroekzakken van willekeurige voorbijgangers én bekende Nederlanders.

George Maas (49) haalde op een dag zijn broekzak leeg en keek naar wat er op tafel lag: zijn sleutels, mobiele telefoon, portemonnee en een opgefrommeld papiertje. Een mooi beeld, vond hij. Het experiment Empty Your Pocket was geboren.

Nu, anderhalf jaar later, gaat Maas nog bijna dagelijks met zijn camera op pad om de inhoud van broekzakken te fotograferen. In grote steden en kleine dorpen in Nederland, Duitsland en Frankrijk. Daar gaat hij als volgt te werk: hij spreekt op straat mannen aan en dan vraagt hij vriendelijk of ze mee willen werken aan zijn kunstproject. De meesten kijken hem eerst verontwaardigd aan, maar stemmen uiteindelijk toe. Daarna is het een kwestie van een paar seconden: zakken legen, op de foto en klaar. Maas: ‘Daarom zie je op veel gezichten verbazing of twijfel terug. Dat maakt het een interessante vorm van portretfotografie.’

Geen enkele foto is in scene gezet: met niemand wordt vooraf een afspraak gemaakt en de mannen die op de foto gaan, maken zelf de compositie. Maas: ‘Sommigen doen hun portemonnee expres open of leggen hun telefoon bewust ondersteboven. En Freek de Jonge leegde bijvoorbeeld niet alleen zijn broekzakken, maar ook zijn jaszakken. Dat soort dingen zegt veel over hoe open iemand is.’

Soms gaat Maas naar plekken waarvan hij weet dat er bekende Nederlanders aanwezig zijn, of hij loopt er toevallig een tegen het lijf. Daardoor weten we nu dat André Rouvoet graag muziek luistert op zijn iPod, Herman Brusselmans zijn haar ook wel eens in een staart draagt en dat Erwin Olaf last heeft van droge lippen.

Maar niet alle bekende Nederlanders zijn even gemakkelijk over te halen: minister Donner en minister Verhagen lieten de kans bijvoorbeeld aan hen voorbijgaan. Ook Wouter Bos wilde in eerste instantie niet op de foto, omdat hij alleen een zakdoek bij zich had. Toen Maas zei dat dat niet uitmaakte, toverde Bos uiteindelijk toch zijn zakdoek en een grote glimlach tevoorschijn.

Maas heeft er bewust voor gekozen om alleen mannen te fotograferen, wat hem door sommige vrouwen niet in dank wordt afgenomen. Maas: ‘Laatst is een vrouw nog heel boos geworden omdat ze niet mee mocht doen; ze had zulke mooie spulletjes bij zich. Maar tijdens mijn vorige project Wind Sculptures heb ik met alleen vrouwen gewerkt. Nu wilde ik iets anders. En ik vind het belangrijk om een duidelijk kader te scheppen, anders wordt het te chaotisch.’

Tot juni 2010 hangt er elke maand één uitvergroot portret in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Deze maand is de beurt aan Ronald Plasterk, die niet veel waarde lijkt te hechten aan een goed georganiseerde portemonnee en een blitse telefoon. Dat zegt veel over zijn identiteit, zegt Maas. Wat precies kan hij niet vertellen, want hij oordeelt niet graag. Al is Plasterks broekzak – wellicht tegen de verwachting in – wel een beetje ‘aan de slordige kant’.

Met enige regelmaat treft Maas dingen aan die hij niet had verwacht; sommige mannen halen de gekste dingen tevoorschijn uit hun broekzak. Maas: ‘Een Fransman die ik op een kerkhof fotografeerde, had een pistool bij zich. Een palingboer uit Drenthe een 9mm-kogel, en een jonge Duitse man een kunstgebit. Hij bleek een acteur.’

Voorlopig is Maas nog niet klaar met het fotograferen van de inhoud van broekzakken, alleen wil hij nu een iets andere weg inslaan: geen willekeurige voorbijgangers meer, maar mannen op hun werk. Ook hoopt hij Johan Cruijff nog eens tegen te komen. Maas: ‘Ik zag hem laatst, maar ik durfde niet te vragen of hij mee wilde doen. Hij was zo onbereikbaar met al die mensen om zich heen, een soort Messias. Het zou wel een overwinning zijn als ik hem zover kan krijgen om zijn broekzakken leeg te halen.’

www.emptyyourpocket.com